Dobre praktyki w projektowaniu biur

utworzone przez | sty 7, 2021 | Entuzjasta Architektury

W przeciągu ostatnich 20 lat, biura diametralnie zmieniły rolę, którą odgrywały. Zmieniający się model pracy, cyfryzacji i rosnący wykładnikowo dostęp do informacji, zmienił sposób, w jaki wykorzystywane są przestrzenie biurowe. 

Człowiek obecnie staje się punktem centralnym, także w ujęciu procesu projektowania obiektu biurowego. Niegdyś pracownik biurowy niemal biernie przetwarzał dane i informacje. Dziś praca biurowa stała się kreatywna. Funkcję obróbki i agregacji danych, niemal w całości pełnią komputery. Człowiek natomiast zajął się kreatywnym przetwarzaniem i oceną zebranych informacji. W takim układzie, skupionym na jednostce ludzkiej, odchodzi się od sztampowego kreowania środowisk biurowych jako powielanych modułów, bezosobowych boksów, uzupełnionych o zaplecze techniczne i olbrzymie archiwa, wypełnione stertami zadrukowanych stron dokumentów. 

Obecnie rola wielkopowierzchniowych archiwów, została zminimalizowana do prostej serwerowni, o wielkości średnich rozmiarów pomieszczenia socjalnego. Gdzie wszystkie dane są przechowywane, a nawet przetwarzane, w chmurach danych. Z dostępem z dowolnego miejsca. Zarówno w biurze, jak i na świecie. Ciężar projektowy przeniósł się natomiast do pojedynczego boksu lub biurka, gdzie komfort pracownika stał się nadrzędną wytyczną podczas projektowania całego obiektu. 

Aspekt społeczny biur

Biuro to już nie tylko miejsce pracy, to także przestrzeń do spotkań i spędzania czasu. Nierzadko nawet czasu wolnego. Powszechny dostęp do informacji i łatwość komunikacji, popularyzują w ostatnich latach pracę zdalną z domu, biur sąsiedzkich lub czynszowych. A w szczególności nowatorskie modele pracy, propagowane przez pokolenie wchodzącego obecnie w wiek produkcyjny. Modne staje się bycie freelancerem, wynajmowanie biurek na czas (hot-desking, coworking), czy łączenie pracy z podróżowaniem (Work&Travel, digital nomadism). Skutkiem tego jest zmiana myślenia o budynku, biurze firmy, wyłącznie jako miejscu pracy. Siedziba stała się miejscem reprezentacyjnym, miejscem spotkań klienta ze strukturą firmy, a także spotkań pracowników – niekoniecznie związanych z wykonywaniem zadań. Budynek jeszcze wyraźniej stał się logiem, wizytówką firmy. A także kartą przetargową podczas rekrutacji – gdy atrakcyjność miejsca i formy pracy staje się decydującym atutem. W świetle najnowszych badań, przeprowadzonych dla Randstad Employer Brand Research w 2019 roku[1] wynika, że jednym z najbardziej pożądanych aspektów zatrudnienia jest atmosfera w pracy. Co odnosi się nie tylko do czynnika społecznego, ale i środowiskowego. Aż 51% respondentów określa to jako coś istotnego. Za ważniejsze uznaje się tylko wynagrodzenia i benefity, a także stabilność zatrudnienia. Co ciekawe, można zauważyć szybko zwiększające się zapotrzebowanie na aspekt jakościowy (m.in. atmosfera pracy), w zestawieniu do górującego nadal czynnika wynagrodzenia, analizując wyniki w poszczególnych grupach wiekowych (wartość procentowa określa ilość osób ze wszystkich badanych, która określiła dany czynnik jako istotny):

  • Pokolenie Z (18-24 lat): wynagrodzenie 66%, atmosfera 58%,
  • Pokolenie Y (25-34 lat): wynagrodzenie 72%, atmosfera 53%,
  • Pokolenie X (35-54 lat): wynagrodzenie 75%, atmosfera 50%,
  • Baby Boomers (55-65 lat): wynagrodzenie 76%, atmosfera 45%.
Rys. Badania aspektów zatrudnienia, Randstad Employer Brand Research 2019
Źródło: randstad.pl

Wpływ otoczenia na efektywność pracy

Młodzi ludzie coraz częściej decydują się na wybór pracodawcy oferującego lepsze warunki pracy, ponad aspekt ekonomiczny. Na decyzyjność wpływa wysokiej jakość środowisko, czynnik społeczny, jak i sama przestrzeń.

Atmosfera w ujęciu społecznym, ma powiązanie ze zmianą struktur i zapotrzebowań personelu. Klasyczne podziały hierarchiczne, oparte na pracowniku szeregowym, sekretarce, referentach, kierowniku, dyrektorze, itd. coraz częściej są zastępowane bardziej płaskimi strukturami, opartymi o zintegrowane zespoły, z liderem na czele. Taka metoda funkcjonowania firmy, ma również bezpośredni wpływ na organizację przestrzeni. Miejsca spotkań grup i podgrup muszą być dostosowane do zróżnicowanych potrzeb i elastyczne (często specjaliści są zaangażowani równolegle w kilku zespołach, a ich konstrukcja, jak i wielkość, dopasowane do zadania, które w danym czasie realizują). Ciągłe zmiany struktur i otoczenia, są jednym ze sposobów radzenia sobie z nową koncepcją pracy biurowej, która stała się bardzo kreatywna. Utarty schemat ośmiogodzinnego etatu, okazuje się zbyt dużym wyzwaniem, w realiach pracy wymagającej kreowania rozwiązań. Dlatego tworzy się otoczenie, które stymuluje nie tylko procesy kreatywne zachodzące w mózgu, ale i wytwarza uczucie komfortu i przyjemności. Dzięki atmosferze, estetyce i różnych zabiegach przestrzennych stosowanych w nowoczesnych biurach.

Potocznie mówi się, że na najlepsze pomysły wpada się pod prysznicem. Powiedzenie to bezpośrednio odnosi się do funkcjonowania ludzkiego mózgu. Człowiek usilnie rozwiązując problem, analizuje dane i na podstawie stanu swojej wiedzy kreuje rozwiązanie, zacieśniając procesy myślowe. Wraz ze wzrostem czasu jego trwania, zatraca perspektywę szerszego spojrzenia. Takie postepowanie prowadzi do zaburzenia obiektywnego spojrzenia na problem i w konsekwencji błędnych lub niskiej jakości rozwiązaniań. To klasyczny model pracy pod presją, sprzed kilku dekad. Pracownikom realizującym zadania w takim trybie, towarzyszy zniecierpliwienie, stres, chroniczne zmęczenie i bardzo szybko wypalenie zawodowe. Według badań Alice W. Flaherty[2], cenionej neurobiolog z zakresu kreatywności, jednym z najważniejszych czynników wpływających na kreatywność, jest proces produkcji dopaminy (Rys. 6). Stymulowany przez poczucie zrelaksowania, przyjemności, zadowolenia i szczęścia. Z kolei wspomniane wyżej stres, zniecierpliwienie, wypalenie zawodowe, hamują ten proces. Oznacza to, że pracownik potrafi być kreatywny wyłącznie w środowisku, w którym czuje się dobrze i komfortowo. 

Rys. Rysunek obrazujący działanie blokady kreatywnej, w zależności od produkcji dopaminy i funkcjonowania płata czołowego, odpowiedzialnego za wolę działania, ocenę emocji i uczucie błogostanu, według badań Alice W. Flaherty.
Źródło : https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2571074/

Wpływem otoczenia na efektywność i jakość pracy, zajął się również Joseph Grzywacz z Uniwersytetu Stanowego Florydy. Zbadał wpływ czynników środowiskowych na podstawowe zdolności kognitywne[3]. Najbardziej szkodliwymi czynnikami okazały się nuda, brak inspiracji, bałagan, nieporządek i hałas. Każdy z tych aspektów może być eliminowany już na etapie projektowym, przez tworzenie kreatywnych, funkcjonalnych i komfortowych przestrzeni. A także wtórnie, przez zachowywanie ustalonego ładu i zmian aranżacji przestrzeni, dostosowując ją do bieżących potrzeb funkcji i komfortu.

Rynek w obecnej formie, jest bardzo podatny na zmiany i skoki technologiczne. Konsekwencją tego jest oczekiwanie od pracowników wysokiej efektywności i kreatywności. Z kolei pracownicy, oczekują od pracodawcy wysokiej jakości otoczenia, w którym przychodzi im pracować. Podkreślając, że praca nie kończy się na „ścisłym i poszerzonym miejscu pracy”, ale i w pozostałych sektorach odpoczynku czy komunikacji.

Wyraźnie rosną wobec przestrzeni oczekiwania najemców, pracodawców, a także pracowników. Budynki biurowe nie mogą być już po prostu poprawne i estetyczne. Muszą spełniać szeroką gamę wyśrubowanych norm i oczekiwań. 


[1] https://www.randstad.pl/dla-pracodawcy/rebr-2019-raport-krajowy_pl.pdf?hsCtaTracking=88e77ea4-5039-4c4e-b94a-123d13ee1b6b%7C626c7308-f047-4a27-b1b9-b360fb726b17

[2] https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2571074/

[3]https://journals.lww.com/joem/Abstract/2016/06000/Workplace_Exposures_and_Cognitive_Function_During.1.aspx

Tomasz Bijok

architekt, programista, fotograf, przedsiębiorca

Jako architekt komputacyjny skupiam się na poprawie komfortu użytkownika w budynku, przy użyciu nowych technologii. Blog jest miejscem, w którym dzieję się z Tobą tym, co sam odkrywam.

Dla mnie to również nowa droga, przejdźmy ją wspólnie.

Polecane